Parafia unicka pw. św. Nikity w Kostomłotach

Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie

Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Seminarium Duchowne to serce lokalnego Kościoła. Dla młodego Neounickiego Kościoła było nim założone przez bp Szleżka Śeminarium w Dubnie (dzisiejsza Ukraina). Umieścił je w opuszczonym klasztorze Bernardynów, po I wojnie światowej odzyskanym od prawosławnych. Powstało ono w 1928 r. lecz różne trudności sprawiły, że istniało krótko. Od czerwca 1929 r. aż do lata 1931 r. seminarium było nieczynne, istniejąc jedynie formalnie. Odbyła się wtedy wizytacja placówek unickich przez bp. Mikołaja Czarneckiego, redemptorystę, który zwrócił się do Ojca Świętego Piusa XI o wznowienie Seminarium Wschodniego. W Rzymie zatwierdzono program nauki i prowadzenie Seminarium Papieskiego powierzono Jezuitom wschodniego obrządku. Seminarium w Dubnie hojnie wspomagała Stolica Apostolska. Wielu alumnów utrzymywali biskupi diecezjalni. 
Alumni seminarium prowadzili własne pismo Druh, którego redaktorem był o. Jan Hartmaniuk. Było ono powielane, a artykuły pisano po polsku, rosyjsku, białorusku, ukraińsku, francusku i po łacinie. Alumn St. Czub wykazywał zdolności pisarskie, opracowując tematy ascetyczne i duszpasterskie. W 1934 r. powstało wśród kleryków Towarzystwo im. Św. Jozafata. Jego celem było m.in. przygotowanie się do przyszłej pracy misyjnej, organizacyjnej i prasowej, a także popularyzowanie wśród szerszych warstw społecznych idei misyjnej i urabianie braterskiego współżycia wśród członków różnych narodowości celem ułatwienia pracy unijnej. Alumni przygotowywali akademie i referaty oraz wystawy unijne. Kuratorem Towarzystwa im. Św. Jozafata był profesor o. Santiago Morillo, jezuita. Zarząd składał się z siedmiu członków: prezesem był alumn Gabrusewicz, sekretarzem - alumn Łehkyj, do członków zaliczał się również alumn Stanisław Czub.
W seminarium był chór, który uświetniał swymi występami wszystkie uroczystości religijne. W listopadowym kalendarzyku Seminarium Papieskiego w Dubnie na rok szkolny 1935/36 zapisano skład zespołu profesorskiego uczelni wschodniego obrządku i wykaz jej wychowanków. Na czele seminarium stał o. Antoni Dąbrowski - rektor i ks. dr Józef Buraczewski - wicerektor. Ponadto profesorami byli: o. Jakub Morillo, o. Antoni Niemancewicz, o. Feliks Rosemann, o. Józef Warszawski, o. Marceli Wysokiński, ks. dr Mieczysław Leszczyński. Alumnów w 1936 r. było 40. Wiosną 1939 r. Seminarium Papieskie w Dubnie otrzymało nowy statut, zatwierdzony przez Kongregację dla Kościoła Wschodniego. Otrzymało ono oficjalną nazwę „Papieskie Międzydiecezjalne Seminarium Wschodnie w Dubnie”, a było własnością pięciu diecezji, dlatego opieka i troska o powołania należała do tych biskupów. Bezpośredni zarząd przynależał do Jezuitów. Alumni przed rozpoczęciem teologii musieli być inkardynowani do jednej z diecezji, których parafie obrządku wschodniego obsługiwało seminarium. 

" Seminarium Papieskie w Dubnie"
(artykuł z 1-o numeru pisma Oriens, Warszawa 1933)

Wizytując z polecenia Stolicy św. placówki unickie na kresach wschod¬nich, stwierdził J. E. ks. biskup Czarnecki nagół pomyślny rozwój akcji unijnej i w wielu wypadkach życzliwe usposobienie ludności prawosławnej dla unji, z drugiej strony skonstatował, jako poważną trudność w tej akcji, brak przygotowanych odpowiednio pracowników, szczególnie księży świeckich. Zakony, które się tej sprawie oddają (00. Redemptoryści i Jezuici), posiadają zbyt niewielu jeszcze kapłanów wsch. obrz., zresztą prowadzenie placówek parafjalnych mniej odpowiada ich powołaniu. Dotychczasowe placówki unickie na kresach są obsługiwane częściowo przez kapłanów, którzy przeszli z prawosławia, częściowo przez byłych księży łacińskich, którzy świeżo przyjęli obrządek wschodni. Prawie zaś niema kapłanów, specjalnie przygotowywanych od młodości w duchu katolickim, a zarazem apostolskim dla szerzenia unji.
Potrzebę specjalnego zakładu dla wychowania i kształcenia tego rodzaju pracowników-apostołów odczuwano od samego początku akcji unijnej. Zrazu XX. Biskupi przeznaczali z pośród alumnów swoich seminarjów diecezjalnych niektórych młodzieńców do kapłaństwa w obrz. wschodnim. Seminarja te, obliczone na inne potrzeby, nie mogły im dać wszystkiego, czego od nich przyszłe ich powołanie wymagało. Tak w seminarjum diecezjalnem w Łucku już od r. 1927 przygotowywało się pod kierunkiem ks. Dra Buraczewskiego kilku alumnów do kapłaństwa w obrz. wschodnim, nie mogli jednak otrzymać wszystkich wiadomości, jakie kapłani tego obrządku posiadać powinni. Podobnież było w seminarjum w Janowie podlaskim. Dlatego biskup łucki, ks. A. Szelążek, postanowił założyć odrębne seminarjum wschodnie.
Na miejsce tego zakładu wybrał m. Dubno, gdzie się znajdował opuszczony klasztor 00. Bernardynów, po wojnie od prawosławnych odebrany. Ten właśnie budynek wraz z kościołem ofiarował na ten cel. Tak powstało w r. 1928 Seminarjum wschodnie w Dubnie,  jako trzecia część Seminarjum duchownego diecezji łuckiej 1). Rektorem tego zakładu został ks. kanonik L. Szuman, przedmioty naukowe wykładać mieli ks. Dr. Buraczewski, ks. Kukuruziński i O. Mikołaj Czarnecki, Redemptorysta. Profesorowie ci obarczeni także byli obowiązkami w innych miastach i do Dubna z wykładami tylko dojeżdżali. Ta okoliczność, jako też smutny stan zabudowań, w których seminarjum mieściło się, były powodem, że alumnów było zaledwie siedmiu (w tem 3 księży), a ukończyło swe studja w tym zakładzie zaledwie trzech. Od czerwca 1929 r. aż do lata 1931 r. seminarjum było nieczynne, istniejąc jedynie na papierze.
Właśnie w r. 1931, po dokonanej wizytacji placówek unickich przez ks. Biskupa Czarneckiego, Ojciec św. Pius XI postanowił uruchomić Seminarjum wschodnie w Dubnie. Zostały ułożone i zatwierdzone w Rzymie programy nauk dla tego zakładu. Otrzymał on nazwę Seminarjum papieskiego, nie przestając być częścią składową Seminarjum diecezji łuckiej. Prowadzenie zakładu po-wierzonem zostało 00. Jezuitom wsch. obrz. i rektorem mianowany O. Antoni Dąbrowski, dotychczasowy mistrz nowicjatu w Albertynie. Opiekę duchowną nad alumnami objął O. Sakacz, niegdyś rektor seminarjum w Sarajewie, w Bośni. Pozostał także, jako profesor, kapłan świecki ks. Dr. Buraczewski. Gospodarstwo domowe i kuchnię powierzono Siostrom Misjonarkom Serca Jez. z Wilna. W ciągu lata 1931 r. odremontowano część zrujnowanego budynku, w którym znalazło umieszczenie 16 alumnów. Zgłaszało się kandydatów około 70; widzimy więc jak surowego musiano dokonać wyboru między nimi. Otwarto pierwszy rok filozofji; nadto paru alumnów, którzy częściowo studja swe już odbywali gdzieindziej, uczyli się teologji.
W ciągu lata 1932 odrestaurowano dalszą część gmachu i od jesieni powiększono liczbę alumnów do 26. Rozdzieleni oni są na dwa kursy filozofji i paru gotuje się do egzaminów z teologji. Grono profesorskie zwiększyło się o nowych dwóch Ojców: 00. Dostała i Morillo T. J. Zatem wszystkich pracujących w Seminarjum kapłanów jest obecnie pięciu. Z każdym rokiem, oczywiście, liczba ta, podobnie jak liczba alumnów, będzie wzrastała, dopóki Seminarjum nie posiędzie wszystkich roczników filozofji i teologji.
Wykłady teologji, Pisma Św., filozofji scholastycznej i prawa kościelnego odbywają się po łacinie; historja Kościoła, historja filozofji i retoryka — po polsku, niektóre zaś przedmioty praktyczne, jak liturgika, katechetyka itp. — po ukraińsku.
Rekreacje alumnów, pochodzących z różnych narodowości, odbywają się w języku dowolnym; poza rekreacjami alumni rozmawiają między sobą po łacinie. Rozgłoszona przez niektóre dzienniki wiadomość o wybitnie rosyjskim charakterze zakładu była wyssana z palca. Seminarjum w Dubnie, hojnie wspomagane przez Stolicę świętą, nie przestaje być instytucją krajową, jak wszystkie szkoły teologiczne w Polsce i cieszy się poparciem Episkopatu polskiego. Tak ks. Arcyb Jałbrzykowski z Wilna utrzymuje w Dubnie na swój koszt dwóch kleryków, ks. b podlaski Przeździecki — trzech, ks. b Fulman z Lublina — jednego.
W tej chwili najpilniejszą potrzebą zakładu jest ukończenie remontu budynku; zwłaszcza jego zewnętrznej strony, adaptacja cerkwi do celów obrządku wschód (dotąd niema ikonostasu), wreszcie wzbogacenie cenie bibljoteki. Deus his providebit.
 
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie
Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie